De koffieketen heeft een kaart en daarop staan bedrijfsnamen

Op 20 augustus 2026 verscheen een openbare kaart van de wereldwijde koffiehandel, en daarop staan bedrijfsnamen. Trase, het transparantie-initiatief opgericht door het Stockholm Environment Institute en Global Canopy, publiceerde een dataset die koffie volgt van de plek waar die groeide tot het land dat haar kocht, en voor tien producerende landen noemt die dataset de bedrijven die de partijen verscheepten. De bevindingen volgden op 1 september. Wat ze tonen is een handel die aan beide uiteinden breed is en in het midden smal.

Wat de nieuwe kaart van de koffieketen dekt

De kaart is een momentopname van 2020 en legt UN Comtrade-statistieken naast zendinggegevens uit tien producerende landen: Brazilië, Colombia, Ivoorkust, Ethiopië, India, Indonesië, Peru, Tanzania, Oeganda en Vietnam. Samen zijn die tien goed voor 78% van de wereldproductie en 81% van de export.

Zes ervan gaan dieper, tot de provincie of het district waar de bonen groeiden, een laag die 54% van de productie en 55% van de export beslaat. De totalen eronder zijn groot: 11,1 miljoen ton geproduceerd en 8,04 miljoen ton koffie-equivalent geëxporteerd, verdeeld over 78 producerende en 212 importerende landen.

Een korte lijst bedrijven beweegt de wereldwijde koffiehandel

Concentratie is de uitkomst. De tien grootste exporterende bedrijven verwerkten 35% van de export uit de onderzochte landen, de top 30 kwam op 55%. Olam is de grootste met 7,6% van het beoordeelde volume, voor Louis Dreyfus met 4,1%, Neumann Gruppe met 3,4% en Sucafina met 3,0%.

Coöperaties houden zich staande. Cooxupé in Brazilië en de Federación Nacional de Cafeteros in Colombia horen bij de grootste exporteurs van groene koffie, net als Intimex in Vietnam. Trase publiceerde de bevindingen en de onderliggende data openbaar.

Aan de inkoopkant komen dezelfde namen terug

Voorbij de haven verandert de lijst nauwelijks. Neumann Gruppe is de grootste inkoper met 6,8%, dan Nestlé met 5,5% en opnieuw Olam met 4,6%, met Starbucks en Lavazza er vlak achter. De bestemming is nog geconcentreerder: de Europese Unie neemt 40% af van wat producerende landen uitvoeren, de Verenigde Staten 18%.

Binnen de EU doen drie landen het meeste inkoopwerk: Duitsland met 35% van de EU-invoer, Italië met 19% en België met 17%. De beurskant van dezelfde leidingen, waar een recordoogst kan samenvallen met stijgende prijzen, draait op weer andere cijfers.

Waar de traceerbaarheid van koffie ophoudt

Een kaart is niet scherper dan het papierwerk eronder. Trase onderscheidt 2.939 exporterende en 3.070 inkopende bedrijfsgroepen, maar detail op bedrijfsniveau bestaat alleen waar zendinggegevens te krijgen waren. Overal elders verschijnt de handel als een nationaal totaal en houdt het daar op.

Mexico is zo'n land, en een plek waar wat thuis blijft vooral oploskoffie is. De uitvoer staat in de dataset als één regel voor het land, zonder bedrijf erbij, de gewone situatie voor de meeste exporterende landen. De herkomst van koffie uit Brazilië is tot op de gemeente te volgen. Elders stopt het spoor bij de grens.

Wat een openbaar handelsregister verandert voor de drinker

Aan de inhoud van een zak verandert dit niets. Aan wat controleerbaar is wel. Transparantie in de koffiesector was vooral een zin op de verpakking die een koper op vertrouwen moest aannemen, en de traceerbaarheid van koffie heeft nu een openbaar register achter een deel van die zin: Brazilië met 32% van het wereldaanbod, Vietnam 18%, Colombia 9%, Indonesië 7%, en een handvol bedrijven die een derde van de uitvoer bewegen.

De koffiemarkt kende deze namen allang. De mensen die de koffie drinken meestal niet. Staat er volgende keer een land op een zak, dan is de vraag wat die zak zegt over alles tussen boer en brander.